Wat is er mooier dan de warmte en de gezelligheid van een open haard of houtkachel op een koude winteravond? De geur van het hout en het dansende vlammenspel zorgen voor rust, geborgenheid en romantiek. Het is begrijpelijk dat vele Eldervelders er met volle teugen van genieten.
Maar niet alleen gezellig
Helaas heeft houtstook ook een keerzijde. Het kan forse gezondheidsproblemen en overlast veroorzaken. De rook uit de schoorsteen bevat een giftig mengsel van schadelijke stoffen. Zoals fijnstof, ultrafijnstof, roet, benzeen en andere kankerverwekkende stoffen (PAK’s). Zonder dat we er erg in hebben, dringen de kleine deeltjes door tot diep in onze longen. Dat is voor volwassenen en vooral voor jonge kinderen en ouderen ongezond. Ultrafijnstof dringt door tot in de bloedbaan en geldt als een van de veroorzakers van hart- en vaatziekten. Door luchtvervuiling leeft de gemiddelde Nederlander dertien maanden korter, waarvan negen maanden door fijnstof (bron: RIVM). Het grootste deel van de fijnstofuitstoot (PM2,5) is het gevolg van open haarden en houtkachels (bron: CBS, Emissieregistratie).
Longpatiënten happen naar adem
In een dichtbevolkte woonwijk zoals Elderveld kan de concentratie aan fijnstof veel hoger zijn dan daarbuiten (bron: Scapeler). Het ergst is de rook voor buurtbewoners met een longziekte. Ruim driekwart van de 1,2 miljoen Nederlanders met astma, chronische bronchitis, COPD of longkanker ervaart daardoor extra klachten. Zoals kortademigheid, hoesten, slijm ophoesten, keelpijn, somberheid, angst om te stikken of een longaanval. Statistisch gezien is de kans groot dat er ook in uw straat meerdere mensen met een longaandoening wonen. Als de rook tussen de huizen blijft hangen, heeft dat voor longpatiënten grote consequenties. Velen sluiten zich op in hun huis, sluiten ramen en roosters en nemen meer medicijnen. Soms eindigt het op de eerste hulp bij Rijnstate.
Hoe zit het bij ons in Arnhem?
Dit jaar publiceerde het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) een rapport over de blootstelling aan fijnstof (PM2.5). Arnhem bleek wat dit betreft tot de meest vervuilde gemeenten van Nederland te behoren. Gelukkig heeft de gemeente de zorg voor de gezondheid van burgers hoog in het vaandel staan. Op 1 oktober jl. debatteerde de gemeenteraad over houtstook. Insprekers met een longziekte vertelden op indringende wijze over hoe zij te lijden hebben onder de rook van omwonenden. De aanwezige raadsleden en fractievolgers waren diep onder de indruk. Buitenshuis stoken is vanaf 2026 verboden en in nieuwbouwwoningen komen geen rookkanalen meer. Volgens wethouder Eva van Esch is een algeheel verbod op houtstook nog niet aan de orde. Wel kijkt zij naar de ervaringen in onder meer Amersfoort. Daar mag er bij weinig wind en vervuilde lucht in huis niet meer gestookt worden.
Wat kunt u zelf doen?
Via voorlichting en stookcursussen moedigt de gemeente burgers aan om verstandig en minder vaak te stoken. Het is bekend dat “hardcore” stokers daar meestal niet voor te porren zijn. Zelfs bij goedwillende stokers leiden stooktips vaak tot meer in plaats van minder stoken (het zogenoemde “licensingeffect”). Daarom geeft Milieu Centraal tegenwoordig geen stooktips meer. Wat is dan met zekerheid wel effectief? Hieronder vier bewezen effectieve maatregelen:
• Wilt u bijdragen aan gezonde lucht? Stook dan geen of minder vaak hout.
• Wilt u blijven stoken maar toch echt iets doen voor mensen in uw straat met een longziekte? Stook dan nooit bij windstil of mistig weer. De rook blijft dan hangen, waardoor de hoeveelheid schadelijke stoffen sterk toeneemt. Check de Stookwijzer voordat u wilt stoken. Installeer deze App op uw mobieltje. Is de code voor uw postcode rood of geel? Dan is stoken niet verantwoord.
• Neem contact op met de longpatiënten in uw nabije omgeving. Vraag hen naar hun gezondheidsproblemen en wensen. En geef even een seintje voordat u hout gaat stoken of de barbecue of vuurkorf aansteekt. Zodat zij daar nog op tijd rekening mee kunnen houden.
• Gebruikt u nog een traditionele vervuilende open haard of houtkachel? Vervang die dan door bijvoorbeeld een sfeerhaard op bio-ethanol of een elektrische sfeerkachel. Een relatief schone “Eco-design” houtkachel is ook een optie. Maar pas op: zelfs die veroorzaakt nog steeds honderden keren meer luchtvervuiling dan een centrale verwarming op gas (bron: Milieu Centraal; Longfonds).
Rekening houden met elkaar
Laten we samen zorgen voor een gezonde en leefbare wijk, waar we ook rekening houden met degenen voor wie rook een direct gevaar voor de gezondheid is. Zo kunnen we, met mate en verstand, blijven genieten van de gezellige warmte zonder dat dit ten koste gaat van onze buurtgenoten.
